Հետո
Հետո՞... Հետո անձրև կգա: Ու երեկվա ձյան փաթիլներից էլ շատ մարդիկ: Եւ ոչ ոք: Ոչ մեկը նրանցից չի ծածկի գլուխս: Չնայած բոլորն էլ ձեռքեր ունեն ու ոտքեր, մազեր և շուրթեր, այն ամենն ինչ պետք է գլուխ ծածկելու համար: Ես էլ ունեմ:
Իսկ ինչպե՞ս եմ ես: Աչքերս բացում եմ, կարելի է ասել՝ դրանք երբեք չեմ փակում: Շնչում եմ: Դեղնավուն առաստաղս է՝ անհրաժեշտ, նույնիսկ բժիշկների կողմից խրախուսվող տեսիլքներիս վայրը: Վարագույրի շարժից եմ հասկանում՝ մարդը գնո՞ւմ է, թե՞ գալիս: Եթե նետվում է պատուհանից դուրս, ուրեմն գնում է, եթե ներս է մտնում, ուրեմն գալիս է: Մա՛րդը: Դժվարանում եմ հասկանալ, թե վարագույրի հատկապես ո՞ր շարժից եմ ուրախանում: Առհասարակ՝ դժվարանում եմ հասկանալ: Ծննդյանս մասին շատ բան չեմ հիշում, բայց հստակ գիտեմ, իմ նոր կյանքն սկսվել է կյանքի սկզբունքային կանոնին հակառակ՝ հողից: Տեսել էին ընկած եմ հողի մեջ, վերցրել-բերել են, ինչպես կակաչի սերմ են բերում: Բժիշկները համոզված չէին կարողանում ասել, թե երբ կհաղթահարեմ կոման:
Վարագույրն, ի դեպ, բնավ չէր փայլում գեղեցկությամբ կամ առանձնահատկությամբ (նույն բանն են): Սովորական վարագույր էր, որոնցից վաճառում են բոլոր խանութներում, և որոնց լվալը հատկապես կանանց համար դառնում է անտանելի կուտակումներից ազատվելու՝ գենետիկ փորձառություն անցած ապարդյուն միջոց:
«Վիճակը գնահատում ենք կայուն ծանր»,-ասել էին բժիշկները՝ դեռ հիվանդանոցում: Բայց հորս խոնավ աչքերից հավանաբար ազդված՝ ուրախացրել. «Պիտի ուրախանաք, որ ողջ է»: Սպանեք ինձ, բայց չեմ հասկանում՝ ինչու է ուրախալի փաստ բժշկական «կայուն ծանր» գնահատականը, մանավանդ կոմայի գրկում հայտնվածներիս համար: Ի՞նչ կայուն, ինչո՞ւ կայուն, այդ ո՞ր կակաչն է կայուն:
Առաստաղիցս ու վարագույրով պատուհանիցս բացի, սենյակումս, իհարկե այլ հետաքրքիր բաներ կան: Այս ինչքա՜ն «ս» ասացի բառերիս վերջում: Աշխարհի ամենաարյունոտ տառը: Համոզված եմ, որ այդ տառի մեջ ավելի շատ արյուն կա, քան երակներումս է հոսում: Իմիջիայլոց երակներիցս մեկի մեջ ինչ-որ սուր բան են մտցնում ամեն առավոտ, հետո փոխում ամեն երեկո: Սոված չեմ: Դե մարդիկ, որոնք գալիս են մահճակալիս կողքին կանգնելու, ոմանք՝ նույնիսկ իրենց թույլ են տալիս նստել, համոզված են, որ սոված չեմ: Լսում եմ: Ես իսկապես ոչինչ չեմ հասկանում: Ինչո՞ւ են այսքան խոսում: Ինչո՞ւ են խոսում: Հայրս լռում է: «Սը՜»:
Մոմ ունեմ սենյակումս: Ո՛չ բուրավետ է, ո՛չ սիրուն: Սովորական մոմ է: Երբեք չվառված: Հավանաբար ինչ-որ առիթի է սպասում: Ուշ գիշերներին, երբ փողոցի լապտերներից ստվերներ են հայտնվում առաստաղիս վրա, ես տեսնում եմ նաև մոմս՝ վառված, առաստաղին: Միշտ ուզել եմ առաստաղին մեծ հայելի ունենալ: Ավելի շատ ուզել եմ, քան կարողացել: Բոլոր մարդկանց պես: Այդ հողի մեջ հայտնվելուց առաջ էլ, հիմա՝ ավելի շատ: Հիմա սենյակիս պատին մեծ ժամացույց է կախված: Լրիվ ինքնասպանություն: Թույլ տվեք՝ ես որոշեմ, թե ժամը քանիսն է, ամսի քանիսն է, գարուն է, իսկ ինչո՞ւ գարուն չէ...
Հիշում եմ՝ հայտնի մեկը տարբեր ժամացույցներ էր կապում երկու ձեռքերին՝ մեկը Բուենոս Այրեսի ժամանակն էր ցույց տալիս, մյուսը՝ Փարիզի: Նրա աղջիկներից մեկն ապրում էր Արգենտինայում, մյուսը՝ Ֆրանսիայում: Տպավորիչ էշություն: Բա քո՞ ժամանակը:
Երեկ ցերեկը մի անծանոթ մարդ էր մտել սենյակս: Հայրս մանրամասն ցույց էր տալիս նրան պատերս, հատակս, նույնիսկ առաստաղս ու պատուհանս: Անծանոթը, սակայն, մտահոգ ինձ էր նայում: Նա հաստատ այսպիսի տուն չի առնի: Բան չեմ հասկանում: Ինչ էլ որ հասկանում եմ, ձեզ չեմ ասի: Փոխարենը մի փունջ կակաչ կուղարկեմ: Մի օր: Եթե ուզեմ:
Վարագույրս դուրս նետվեց: Առանց ժամացույցի էլ գիտեմ, որ գիշերվա երեքն է: Մեկը կար, որին թվում էր, թե այդ ժամը չափազանց շուտ է կամ չափազանց ուշ ինչ-որ բան անելու համար: Լրիվ սրտխառնոց: Նկատի ունեմ՝ անշարժությունը: Վարագույրն, օրինակ, ինձնից լավ է ապրում: Բայց տեսնես ինչո՞ւ գնաց: Ո՞վ... Ուրիշներն ինձ հետաքրքրում են միայն իրենց արածի ու ասածի պատճառով: Երևի հոգնեց ու գնաց: Գնալու համար հիմնավո՛ր պատճառ է՝ չնայած բոլորովին վերջերս հասկացել եմ, որ գալու համար էլ: Այդպես էլ գիտեի. վարագույրս ներս մտավ: Երևի աղբն էր թափում, որ տնից վատ հոտ չգա: Մեծամի՜տ մարդիկ:
Տարօրինակ ձայն եմ լսում: Վաղուց չլսված ձայն: Վստահ եմ՝ կարմիր տակեր ունեն սև բարձրակրունկները: Բայց չի բացառվում, որ հոսող ջրի ձայն է: Փաստորեն ոչ մի աղբ էլ չկար: Նա գնաց, որ նա գա: Վաղուց այսպիսի հոտ չեմ առել: Ինչ ստից բաներ են դռները, մանավանդ՝ փակ: Հայրս երջանիկ է: Մայրս վաղուց արդեն իր ծաղկաշատ պարտեզն ունի: Այնտեղ կակաչներ էլ կան, հուսա՛մ: Ես ուզում եմ, որ վարագույրս դուրս չնետվի: Շատ եմ ուզում, որ նա այդպես չանի: Տեսնես վարագույրների կոմա լինո՞ւմ է: Մինչև լուսաբաց...
Առավոտյան հայրս մտնում է իմ սենյակ: Ինչո՞ւ է նա ամեն անգամ թակում դուռը՝ դա անելուց առաջ, որ ի՞նչ լսի: Առաջին անգամ ես նախանձում եմ նրան: Ոչ թե որովհետև ժպտում է, ոչ թե որովհետև սպիտակ շապիկով է, ոչ թե որովհետև այսօրվա աչքերից դատելով՝ վախենում է մեռնելուց, այլ քանի որ նա կարողանում է շարժվել: Հայրս գրկում է ինձ ու տեղափոխում չոր բազմոցին: Ի դեպ, դա էլ կա սենյակումս, ուղղակի ես ատում եմ, երբ ինձ տեղափոխում են դրա վրա: Հայրս փոխում է սպիտակեղենս, ներքնազգեստս: Նա նորից ինձ դնում է մահճակալիս: Կրկին միացնում է այն սուր բանը՝ երակիս: Ձեռք տուր ճակատիս, հա՛յր: Չի անում: Երբեք չի անում: Ես նկատում եմ, որ նա բավականին երիտասարդ է: Մարմնով ու աչքերով: Ինձ թվում է, որ ես եմ նրա հայրը ու միտքս այս ուրախություն է պարգևում ինձ: Եւ նախանձ: Հայրս ծածկում է ինձ կապույտ թարմ ծածկոցով: Դա անելուց հետո նա միշտ երկու քայլ հետ է գնում մահճակալիցս ու մի պահ նայում ինձ: Այսօր, բայց նա մոտենում է պատուհանիս, որից այն կողմ ինչ-որ մեկը քաղաքի՛ն է ծածկել սպիտակ ծածկոցով: Հայրս հավանաբար հասկանում է, որ ամբողջ գիշեր ձյուն է եկել, հիմա էլ երկնքում դեռ երևում են ուշացած փաթիլները, իսկ ինքը բաց է թողել պատուհանս: Չէ, նա չի հասկանում սա, եթե հասկանար անմիջապես կփակեր պատուհանս, ու ես այլևս չէի իմանա, որ մարդ է գալիս ու մարդ է գնում: Ոչ մի կերպ չէի իմանա: Փոխարենը հայրս ամուր ձեռքերը դնում է պատուհանագոգիս ու ասում է, ես հաստատ լսում եմ նրա ձայնը. «Ձյո՛ւն: Բա հետո՞...»: Սա ասելով՝ հայրս խորը շունչ է քաշում՝ փորձելով կլանել ամբողջ մաքուր օդը, մատնելով ինքն իրեն, որ այնքան կարոտ է դրան: Բայց... Մի՛ արա: Հայրս թեքվում ու ինձ է նայում, ապա մատներով փակում է երեսը: Հետո նա դանդաղ մոտենում է ինձ ու ձեռքը դնում է ճակատիս: Հայրս իր ձեռքը դնում է ճակատիս: Ես ոչինչ չեմ տեսնում: Ես չեմ տեսնում, որ նա փակում է պատուհանս: Իմ պատուհանը: Հետո արագ հեռանում է իմ սենյակից: Նա չի լսում, նա այդպես էլ չի լսում, որ ես ասում եմ, որ ես՝ Աստված գիտի՝ կապույտ, թե սպիտակ ծածկոցի մեջ փաթաթված ու բոլորովին էլ չմրսելով՝ նրան ասում եմ. «Հետո անձրև կգա: Դու մի՛ փակիր պատուհանս: Անպայմա՛ն կգա: Կըտ-կըտ»:
Հովիկ Աֆյան