Պավել Լունգին. «Դրախտի պես հարմարավետ ինձ չեմ զգում»

Իմ կյանքն իմ կյանքն է

Կինոռեժիսոր Պավել Լունգինն այսօր նշում է տարեդարձը: Նա կինոաշխարհ մուտք գործեց, երբ արդեն 40 տարեկան էր, և նրա առաջին իսկ ֆլիմը՝ «Տաքսի-բլյուզը» ռեժիսուրայի համար արժանացավ Կաննի կինոփառատոնի մրցանակին: Լունգինի վերջին ֆիլմը՝ «Եղբայրությունը» դարձյալ բուռն արձագանք ունեցավ: Նախորդ տարի Մոսկովյան կինոփառատոնը հրաժարվեց ֆիլմը ցուցադրել որպես փակման ֆիլմ: Tass.ru  կայքում Անդրեյ Վանդենկոյի հարցազրույցը կինոռեժիսորի հետ ներկայացնում ենք հատվածաբար:

Անդրեյ Վանդենկո -Դուք զարմանալիորեն զուսպ մեկնաբանեցիք այն իրողությունը, որ «Եղբայրությունը» նախ ցանկանում էին ցուցադրել Մոսկվայի կինոփառատոնի փակման արարողությանը, իսկ հետո որոշումը չեղարկեցին:

Պավել Լունգին -Ի՞նչ ասեմ: Չէ որ ես ամեն ինչ հասկանում եմ... Այդ Նիկիտա Միխալկովը պե տք որևէ կերպ բացատրեր, թե ինչու ինձ սկզբում զանգեցին, խնդրեցին, որ տրամադրեմ ֆիլմը... Դե նա էլ ասել է, որ ֆիլմն իրեն հետաքրքիր չէ: Երբ «Եղբայրության» շուրջ աղմուկ բարձրացավ, ըստ երևույթին, Նիկիտա Սերգեևիչը որոշեց չկեղտոտվել և հրաժարվեց իմ ֆիլմից: Բայց չար լրագրողները անընդհատ փորձում էին «բռնացնել» նրան և հարցախեղդ անել: Նա հո չէր կարող ասել, որ  ինչ-որ մեկից կամ ինչ-որ բանից վախենում է: Նա փորձել է ցույց տալ իր անկախությունը՝ հայտարարելով, որ որպես արվեստագետ, «Եղբայրությունն» իրեն դուր չի գալիս: Դե լավ, թող այդպես լինի, թեև մեզ մոտ ընդունված չէ, որ, մեկ ռեժիսորը հրապարակավ քննադատի մյուսին: Դա հազվադեպ է լինում:

Ա.Վ. -Վիրավորվա՞ծ եք:

Պ.Լ. -Եթե ես ճիշտ եմ գնահատել իրավիճակը, վիրավորվելը ծիծաղելի է: Կրկնում եմ՝ Նիկիտան ստիպված էր ինչ-որ բան ասել: Դե, նա էլ ասել է... Պարզ է, թե ինչն է նրան դրդել: Բայց իմ ֆիլմը թե՛ դերասանական խաղով, թե՛ պատումով թարմ է ստացվել:

Ա.Վ. -Դասական արտահայտություն է՝ մարգարեն իր հայրենիքում ընդունված չէ:

Պ.Լ. -Ըստ երևույթին, նախ պետք է մեռնել… Բայց ես չեմ շտապում, այնպես որ թող դեռ հայհոյեն: Ավելի լավ է այդպես, քան դամբարանային լռությունը: Այդ առումով գոհ եմ, որ ֆիլմը լռության չի մատնվել, այլ առաջացրել է քննարկումներ և բանավեճեր: Անգամ աֆղանական համայնքը պառակտվեց: Վետերանների զգալի հատվածը սատարեց ֆիլմին, այդ թվում գեներալներ՝ Խորհրդային Միության հերոսներ: Ըստ էության, «Եղբայրությունը» ցույց տվեց, թե որքան է մեր հասարակությունը մասնատված, թե  ինչ տարբեր է արձագանքում նույն իրադարձություններին և  ինչ տարբեր է տեսնում աշխարհը: Ես շատ եմ հուզվում և անհանգստանում, բայց ես ունեմ ինչ-որ բան անելու ազատություն և հնարավորություն: Ընտրությունը կարևոր է, բայց միշտ չէ, որ կարող եք բավարարված լինել: Ահա թե ինչու է Տերը մարդկանց արտաքսել դրախտից: Նա ձանձրացավ՝ կոնֆլիկտ չկար: Եվ նա Ադամին և Եվային ուղարկեց այդ օձին, նա էլ խնձորը նրանց ձեռքն է դրել, և, վերջ. մարդկանց դուրս են հրավիրել: Հենց այստեղից էլ սկսվել է իրական կյանքը:

Համոզված եմ, մարդկանց հետ փորձերը Արարչին շատ ձանձրալի թվացին: Եվ նա պղպեղ ավելացրեց... Ինչի՞ց սկսվեց մարդկության պատմությունը: Կայենը սպանեց Աբելին: Ինչո՞ւ նա դա արեց: Սեր էր ցանկանում, բայց  եղբոր հետ հաշիվներ էր մաքրում և հարաբերություններ պարզում: Այդ իմաստով դրախտի պես հարմարավետ ինձ չեմ զգում, բայց հարմար է ինչպես կյանքում: Ինչ-որ մեկին ես չեմ սիրում, ինչ-որ մեկն՝ ինձ, բայց ես տեղում չեմ դոփում,  անընդհատ շարժման մեջ եմ:

Ա.Վ. -Իսկ ի՞նչ եք մոնտաժում:

Պ.Լ. -«Եսավ» ֆիլմը, որը նկարահանել եմ Իսրայելում: Սա նոր, ինձ համար անսովոր նախագիծ է: Անգլերեն առաջին ֆիլմն է: Նկարել եմ Մեիր Շալևի հետաքրքիր վեպի  հիման վրա: Պատմություն է երկվորյակ եղբայրների, նրանց փոխհարաբերությունների մասին: Աստվածաշնչյան պատմություն է Եսավի և Հակոբի մասին: Ինձ մոտ խաղացել են նաև ռուս դերասաններ՝ Յուլյա Պերեսիլդը, Քսենիա Ռապոպորտը: Կան իսրայելցի դերասաններ: Գլխավոր դերում Հարվի Քեյթելն է. Ինչ-որ  անհասկանալի բան ստացվեց, անգլերեն են խոսում, ինքս էլ եմ զարմանում...

Ա.Վ. -Հոլիվուդյան հավակնություննե՞ր:

Պ.Լ. -Իհարկե՝ ոչ: Բարդ հոգեբանական ֆիլմ է, նույնիսկ տանջալից, իսկ Հոլիվուդը մասնագիտանում է ժամանցային, թեթև կինոյի վրա: Ես որոշել եմ «Եսավ»-ից մինի սերիալ պատրաստել, քանի որ վախից, չափից ավելի շատ եմ նկարել: Չորս սերիա կլինի: Գուցե մարդիկ ինտերնետում կնայեն, ամեն դեպքում, կփորձեմ վաճառել արևմտյան ինչ-որ հարթակների: Բայց նախևառաջ պետք է ավարտել մոնտաժը: Ոչ մի կերպ չեմ կարողանում դա անել, արդեն ուժ չունեմ...

Ա.Վ. -Ինչպե՞ս էիք շփվում նկարահանման հրապարակում:

Պ.Լ. -Դե, իմ անգլերենն այդքան էլ լավը չէ, որքան ֆրանսերենը, բայց երբ ասելիք ունես, կբացատրես նույնիսկ ճապոներեն՝ առանց որևէ բառ իմանալով: Կարևորը ինքդ հասկանաս, թե ինչ ես ուզում հասցնել ուրիշներին:

Ա.Վ. -Իսկ ո՞ւմ փողերն են «Եսավում»:

Պ.Լ. -Անգլիայից, մի քիչ՝ Իսրայելից: Բայց, ընդհանուր առմամբ, սա թանկ ֆիլմ չէ:

Ա.Վ. -Քեյթելն ամենաէժան դերասանը չէ:

Պ.Լ. -Նա էլ հենց մեր հիմնական ծախսն է եղել:

Ա.Վ. -Ազդագրի համար հնչեղ անո՞ւն էիք ուզում: Գրավելու համար:

Պ.Լ. -Այո, և չեմ թաքցնում: Գիտեմ, որ միշտ էլ շատ սխալներ ես գործում, երբ առաջին անգամ  հանձն ես առնում իրագործել նման նախագծեր, բայց ես իսկապես  Քեյթելին շատ սիրեցի, նա էլ՝ ինձ: Եվ հիմա ինձ նամակներ է գրում:

Ա.Վ. -Ինչի՞ մասին:

Պ.Լ. -Դե, ընդհանրապես: Կյանքի մասին: Հարցնում է, թե ինչպե՞ս է ֆիլմը մոնտաժվում, իր գործերի մասին է պատմում և հետաքրքրվում՝ իմով: Ստացվում է, որ մենք ընկերացանք:

Ա.Վ. -Լսել եմ, մտադրվել եք սերիա՞լ նկարել:

Պ.Լ. -Ինձ թվում է, որ այժմ դա ​​նույնիսկ ավելի հետաքրքիր է, քան լիամետրաժ ֆիլմը:

Ա.Վ. -Եվ ավելի շահավե՞տ` կոմերցիոն տեսանկյունից:

Պ.Լ. -Այդ մասին չգիտեմ: Եթե ​​ֆիլմ նկարահանես, որը բոլորը կնայեն, նույնպես շահեկան կլինի: Բայց դժվար թե ես կարողանամ նման ֆիլմ նկարահանել: Բայց խնդիրն այլ է: Սերիալում կարող եմ ցույց տալ այն, ինչից ես ուժեղ եմ՝ դերասանական խաղ, նուրբ հոգեբանություն, հոգեվիճակ և որոշումների կայացում: Դա կարող եմ և սիրում եմ: Ինձ հետաքրքիր է մարդը: Ինձ համար նա ինչպես առեղծված եղել է, այնպես էլ մնում է առեղծված: Իմ կարծիքով, մարդու առեղծվածը հասկանալու փորձն է ցանկացած  գեղարվեստական ստեղծագործության հիմքը:

Ա.Վ. -Հիմա ի՞նչ եք գրում:

Պ.Լ. -Աշխատում եմ «Կտրուկ երթուղի» սցենարի վրա, որը հիմնված է Եվգենիա Գինզբուրգի ինքնակենսագրական վեպի վրա: Ցանկանում ենք ութ սերիա նկարել, հույս ունեմ,  հետաքրքիր կլինի, կկարողանանք մարդկանց գրավել, ինչ-որ կերպ ալեկոծել նրանց կյանքը:

Ա.Վ. -Ենթադրում եք, որ  անձի պաշտամունքի ժամանակագրությունը կդիտե՞ն:

Պ.Լ. -Մեր վաղ անցյալում կան հսկայական և կարևոր թեմաներ, կուտակումներ, որոնց ընդունված չէ դիպչել: Իսկ ես կարծում եմ, որ արժե այդ մասին խոսել: Ինչպես և աֆղանական պատերազմի դեպքում: Չի կարելի լռել: Այնուամենայնիվ, պատմությունը պետք է առաջ գնա և ոչ թե կրկնվի նորից ու նորից ինչպես՝ մաշված ձայնասկավառակը: Երբ Իվան Ահեղի մասին ֆիլմ էի նկարում, ինձ անընդհատ ասում էին՝ Անգլիայում Հենրի Ութերորդը նույնպես այդպիսին էր: Ճիշտ է, ապրել է մի փոքր ավելի շուտ, քան Ահեղը, բայց նա նույնպես սպանել ու կեղեքել է: Բայց և այնպես Անգլիան ինչ-որ կերպ նրան իմաստավորեց: Այսօր ոչ ոքի մտքով չի անցնի Լոնդոնի մեջտեղում Հենրի Ութերորդի հուշարձանը կանգնեցնել: Իսկ Իվան Ահեղինը Մոսկվայում՝ հեշտությամբ: Հասկանո՞ւմ ես: Կարող են բանավիճել՝ նա արդյունավետ մենեջեր է եղել, թե ոչ: Մեր հասարակությունն այնքան տարօրինակ է, որը ոչ մի բանի շուրջ համաձայնության չի եկել: Ոչ մի հարցի շուրջ փոխհամաձայնություն չկա: Շոշափեցին աֆղանական պատերազմը՝ միասնություն չկա: Հիմա Գուլագի մասին նկարեմ` նույն պատկերն է: Լենինին թողնել դամբարանում թե՞ թաղել: Իսկ Գորբաչովը՝ նա ինպիսի՞ն է: Ելցինը լա՞վն է, թե սրիկա է: Ինսունականները դժվարին, թե՞ բեկումնային են: Համաձայնություն չկա: Ցանկացած հարց նորից ու նորից շրջապտույտի մեջ է, այդ պատճառով առաջընթաց չկա: Ժամանակն է որոշակի փուլեր անցնել և շարժվել առաջ՝ դեպի ապագա:

Ա.Վ. -Միևնույն է, զուգահեռներ կփնտրեն Գինզբուրգի գրածի և այսօրվա միջև:

Պ.Լ. -Պետք չէ ուղղագիծ զուգահեռներ անցկացնել: Ժամանակները փոխվել են: Մի բան է անփոփոխ մնում՝ որոշ ռուս մարդկանց դաժանությունը մյուսների նկատմամբ, այնպիսիների՝ ինչպիսին նրանք են: Անիմաստ չարության մակարդակը զարմացնում է: Չեմ կարող դրա բացատրությունը գտնել: Բայց նույնիսկ այսպիսի անլույս սարսափի մեջ դրական լիցք կա. Եթե դու ազնիվ ես և ուժեղ, կարող ես գոյատևել, կեղտի չես վերածվի, չես լուծվի դրա մեջ: Այդ իմաստով Գինզբուրգը տարբերվում է Շալամովից, որը կարծում էր, որ «Մարդ» անունով նախագիծը ձախողվեց, և ցանկացածին կարելի է անպիտան, սրիկա դարձնել: Իսկ ես համաձայն չեմ, որ մարդկայնությունը հեռանում է մարդկանցից:

Ա.Վ. -Չե՞ք վախենում կշտամբանքներից, որ հրեայի գիրքը հրեա է նկարահանում, պատրաստվելով, միևնույն ժամանակ, ախտորոշել ռուս ժողովրդին:

Պ.Լ. -Հավանաբար, այդ էլ կարող են ասել, բայց թող գոնե որևէ բան ասեն, միայն թե դատարկություն չլինի:

Ա.Վ. -Ձեզ չի՞ թվում, որ ռեժիսորը նույնպես տարիքային մասնագիտություն է: Բալետի պարուհին չի կարող յոթանասուն տարեկանում բեմ բարձրանալ: Եթե, իհարկե, նա Պլիսեցկայան չէ: Այո, և լինում են ռեժիսորներ, որոնք երկրորդ երիտասարդություն են ունենում, բայց ավելի հաճախ նրանք մինչև մահ երեկվա ապուրն են ուտում: Ինչպե՞ս շրջանցել շրջադարձը, որից այն կողմ անդունդ է:

Պ.Լ. -Կոզմա Պրուտկովն ասել է. «Եթե դու շատրվան ունես, փակիր այն: Թող, որ շատրվանն էլ հանգստանա»: -Տեսականորեն, բոլորը հասկանում են... Ուզում ես աշխատել, սա վերածվում է կյանքի ձևի: Այդ պատճառով էլ մտածում եմ սերիալներին անցնելու մասին: Այնտեղ, այնուամենայնիվ, տարածությունն ուրիշ է: Երիտասարդների համար ժամանակակից կինո չեմ նկարահանի, բայց պատմություններ պատմել, ենթադրում եմ, չեմ մոռացել:

Ա.Վ. -Հուշագրության մասին չե՞ք մտածում:

Պ.Լ. -Պետք է գրել: Քաղաքից դուրս գալ՝ ամառանոց գնալ, կողպել դուռը, անջատել հեռախոսը և հիշել...

Զարմանալի կյանք էր՝ անսպասելի շրջադարձերով ու հեղաշրջումներով: Քառասուն տարեկանում, հանկարծ, դարձա ռեժիսոր: Հանկարծ հայտնվեցի Ֆրանսիայում, չնայած որ ֆիլմերը, միևնույն է, Ռուսաստանում էի նկարահանում, և՛ Ռուսաստանի մասին, իսկ ֆրանսիացիներն ինձ մի փոքր գումար էին տալիս: Բայց այն ժամանակ կինո նկարելն էժան էր: Հիմա այլ է...

Ա.Վ. -Ձեր ծնողներին հաճա՞խ եք հիշում:

Պ.Լ. -Շատ: Եվ՛ մորս, և՛ հորս: Միշտ ինչ-որ մեղքի զգացումով: Կյանքի վերջին տարիներին նրանք ինձ մոտ՝ Ֆրանսիա էին գալիս, բայց, գուցե, ես չոր էի, և ոչ բավարար բաց նրանց հետ: Ամենաշատը կուզենայի շշի մեջ գրություն դնել և նետել այն ինչ-որ տեղ, որպեսզի մայրս կարդար և իմանար, որ հանրահայտ է դարձել, ժողովրդի սիրելին: Նա նույնիսկ չէր կասկածում, թե ինչ հաջողություն կունենա Օլեգ Դորմանի նկարահանած «Տողատակ» ֆիլմը, ըստ նրա հուշերի, իսկ հետո՝ նաև գիրքը:

Ա.Վ. -Ինչո՞ւ այդպես ստացվեց:

Պ.Լ. -Ֆենոմենալ է: Չեմ կարող բացատրել: Ըստ երևույթին, մայրս գտնում էր բառեր, որոնք հուզում էին մարդկանց: Ինչ-որ բան նրա անձի մեջ բուժիչ էր: Նրան, որպես վիտամին, խմեցին բոլորը: Հասարակությունը հիվանդ էր լնդախտով, իսկ այստեղ ասկորբինաթթու տվեցին...

Ա.Վ. -Ինչո՞ւ չնախաձեռնեցիք գրքի էկրանավորումը:

Պ.Լ. -Չկարողացա: Ծնողների մասին նկարելը շատ բարդ է, գիտես, դա մի տեսակ խելամիտ չէ: Ինտիմ բաներ կան, որոնք օտարներին չես պատմի: Ես, օրինակ, ֆեյսբուքյան էջ չունեմ: Իմ կյանքն իմ կյանքն է:

Չեմ կարողանում հասկանալ մարդկանց, որոնք բաց են ապրում, անընդհատ պատմում են, թե ինչ են զգացել, ում հետ են քնել, ով է նրանց նեղացրել և ում դեմքին են նրանք թքել: Դա ինձ շատ է զարմացնում: Նոր սերունդ, նոր անկեղծություն, որը ես չեմ հասկանում:

Կարծում եմ սեփական անձի նկատմամբ ընգծված ուշադրությունը՝ ազատության գինն է: Երբեմն դրա համար վճարում են միայնությամբ, շրջապատողների սառնությամբ:

Թարգմանությունը՝ Սեդա Հոգոցյանի