Դասթին Հոֆման. «Այս երկրի վրա ապրելը զարմանալի բան է»

«Նա մյուսների նման գործող անձի դեր չի խաղում, նա լիովին և ամբողջությամբ ինքն է դառնում այդ գործող անձը»,- այսպես է բնորոշում ֆրանսիացի լրագրող Ժյուլի դը Մառոյը ամերիկացի հռչակավոր դերասան, «Օսկարի» կրկնակի մրցանակակիր Դասթին Հոֆմանին: 2013 թվականին, երբ Դասթին Հոֆմանն իր «Քառյակ» ֆիլմի առաջնախաղին մասնակցելու նպատակով ժամանել էր Փարիզ, նա հյուրընկալվել էր «France 2» հեռուստատեսության մեկնաբան Կատրին Սեյլակի «Thé ou Café» («Թեյ թե՞ սուրճ») հեղինակային հաղորդմանը: «ArtCollage»-ը հատվածաբար իր ըթերցողին է ներկայացնում այդ հարցազրույցը:

Ֆիլմի սյուժեն զարգանում է անգլիական գյուղում գտնվող ծերերի խնամքի տանը՝ շատ գեղեցիկ դղյակում տեղակայված պանսիոնում, որտեղ հավաքված են թոշակառու երաժիշտներ, որոնք նաև քնարական երգիչներ են և ուր ժամանում է մի օպերային դիվա և խառնաշփոթ ստեղծում:

Կատրին Սեյլակ -Ուրախ ենք, որ այսօր առավոտյան հանդիպում ենք Ձեզ հետ: Շատ հարցեր ունեմ Ձեզ տալու: Անշուշտ, կխոսենք ձեր առաջին ռեժիսորական աշխատանքի մասին, որը Դուք նկարահանել եք 75 տարեկան հասակում: Այս ֆիլմի նորամուտը վերջապես տեղի կունենա Ֆրանսիայում: Կինոնկարը կոչվում է «Քառյակ», բայց նախ հետաքրքիր է. Դուք, որ կինոյում այդքան անկեղծ, այդքան իսկական եք, հարցազրույցներո՞ւմ էլ եք այդպիսին:

Դասթին Հոֆման -Ոչ, իհարկե, ոչ: Ես պնդում եմ, որ զարհուրանքները, գլխացավանքները՝ այս ամենը շոուի համար են, սակայն փաստը մնում է փաստ, որ մենք բոլորս դերասաններ ենք, բայց ոչ ոք չի ուզում սա ընդունել: Առավոտյան մենք մի մարդ ենք, հետո օրվա ընթացքում փոխվում ենք: Մենք հագնում ենք մեր կոստյումը, սանրվում, մեզնից ոմանք շպարվում են, և երբ տանից դուրս ենք գալիս, վերջապես հայտնվում ենք բեմի վրա, դառնում բեմադրության մասնակից և պատկեր ենք ստեղծում՝ այն պատկերը, որը կցանկանայինք հաղորդել:

Կատրին Սեյլակ -Թեթևակի հետ գնանք, քանի որ այս հաղորդման մեջ մենք սիրում ենք նաև խոսել մեր հյուրերի մանկության, նրանց անցած ճանապարհի մասին: Ինչո՞վ էին զբաղվում ձեր ծնողները:  

Դասթին Հոֆման -Մայրս սովորական մայր էր, նա տնային տնտեսուհի էր: Ինչ վերաբերում է հորս, ապա նա ճանապարհաշինական փոսեր էր փորում, չգիտեմ ինչպես, բայց նրան հաջողվեց աշխատանքի անցնել «Կոլումբիա» ստուդիայում որպես ռեկվիզիտոր: Նա ցանկանում էր բեմադրիչ լինել ու նախաճաշի ընթացքում հետևում էր, թե ինչպես էր ռեժիսորը դերասաններին ստիպում նկարահանվել, ու այդ պատճառով նրան աշխատանքից ազատեցին, իսկ դրանից հետո նա անցավ մեկ այլ մասնագիտության. սկսեց կահույք վաճառել: Նա երբեք երջանիկ չի եղել իր կյանքում, քանի որ իր ուզած գործով երբեք չի զբաղվել:

Կատրին Սեյլակ -Թերևս, ամբողջ կյանքում երջանիկ չլինե՞լն էր պատճառը, որ նա ձեզ կոշտ մեթոդներով էր դաստիարակում:

Դասթին Հոֆման -Լսե՛ք, ինձ թվում է, որ երկու ծնողներս էլ՝ թե՛ հայրս, թե՛ մայրս մինչև վերջ ադպես էլ չհասկացան, թե ինչ է ծնող լինելը՝ եղբայրս դա կհաստատի: Իրականում, որպես ծնող, նրանք երբեք չեն զբաղվել մեզ հետ, ես այն տպավորությունն ունեմ, որ մենք ծանր հոգս էինք նրանց համար: Կան բացառիկ ծնողներ, կան նաև այնպիսինները, որ տեսնելով իրենց երեխաներին, ասում են՝ լավ, ի վերջո, գուցե ես սխալ եմ թույլ տվել: Ի դեպ, ես այդ հարցը տվեցի հորս, անմիջապես մորս մահից հետո, հետաքրքրվելով, թե ինչո՞ւ էին նրանք երեխաներ ունեցել, եթե չէին կարող հոգ տանել նրանց մասին: Մենք բարկացած էինք մեկս մյուսի վրա, ու նա ինձ ասաց՝ Լսի՛ր, ես ոչինչ չգիտեմ, ոչ մի անհրաժեշտություն չկա ինձ նման հարցեր տալու: Բայց, ես, այնուամենայնիվ,  սիրում եմ նրան:

Կատրին Սեյլակ -Դուք ասում էիք, որ երբ ձեր եղբոր՝ Ռոնալդի հետ Լոս Անջելեսում էիք, դուք այնտեղ միակ հրեա երեխաներն էիք: Արդյո՞ք ճաշակել եք հակասեմիտիզմի դառնությունները:

Դասթին Հոֆման -Ոչ, մենք միակ հրեա երեխաներն էիք ոչ թե դպրոցում, այլ թաղամասում: Դա ճիշտ է, որ հակասեմիտիզմն ամենուրեք էր, ու հատկապես՝ Լոս Անջելեսում: Նույնիսկ Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին և դրանից հետո Լոս Անջելեսում կային ակումբներ, որոնք դեռ բաց չէին հրեաների, իմիջիայլոց, ոչ էլ սևամորթների համար, նույնիսկ եթե այդ մասին պաշտոնապես չէր ասվում: Ինձ թվում է, թե այդ նախապաշարմունքները շատ դժվար են վերանում՝ մարդկային էակները գերադասվելու կաիրք ունեն՝ իրենց ինչ-որ բանից ավելի վեր դասելու կարիքը:

Կատրին Սեյլակ -Դուք մեծացել եք հուդայականության կանոններո՞վ:

Դասթին Հոֆման -Ոչ, ոչ, հայրս աթեիստ էր: Մենք երբեք սինագոգ չենք հաճախել, երբեք չենք նշել հրեական տոները, իմ առաջին կինը կաթոլիկ էր, իսկ եթե չլիներ Լիզան՝ իմ կինն, ում հետ ես ապրում եմ արդեն 36 տարի, կարծում եմ երբեք չէի դավանի հուդայական կրոնը: Ես հավատում եմ, որ կա մի էություն, մի գոյ, որին տարբեր կրոններում անվանում են տարբեր ձևով, լինի դա Աստված, կամ թե մեկ ուրիշ բան, համոզված եմ, որ ինչ-որ բան կա: Բավական է գիշերով նայել երկնքին, այդ բոլոր աստղերը տեսնելու համար, սա պատահական չէ, նրանք չեն հայտնվել սխալի արդյունքում, այստեղ գեղագիտական մոտեցում կա և մարդկային բնության մեջ ևս շատ առանձնահատուկ բան կա: Մարդկային էակ լինելը շատ արտասովոր բան է, այս երկրի վրա ապրելը զարմանալի բան է, սակայն, ես չեմ կարծում, որ հիերարխիկ կառուցվածք ունեցող կրոնի անհրաժեշտությունը կա:

Կատրին Սեյլակ -Երբ Դուք դրամատիկական արվեստի կուրսերի ուսանող էիք,  մանր-մունր աշխատանքներ էիք կատարում, քանի որ Ձեր ֆինանսական վիճակը ծանր էր: Հիշո՞ւմ եք այդ մասին: Արդյո՞ք դա հաճելի ժամանակահատված էր Ձեր կյանքում: 

Դասթին Հոֆման -Ես հիշում եմ իմ արած ամեն մի աշխատանքը: Չեմ մոռանա, ինչպես էի հավայան ապարանջաններ վաճառում: Ի դեպ, հիշում եմ, որ ես ամենաքիչ վարձատրվող աշխատանքներն էի անում: Ես երբեք համալսարանում չեմ սովորել, երբեք դիպլոմ չեմ ունեցել, մոտ տասը տարի մատուցող եմ աշխատել, հետո՝ հոգեբուժարանում որպես գիշերային օգնական: Միակ բանը, որ անում էի՝ սպիտակ զգեստ հագնելն էր. այնտեղ հատուկ փորձ պետք չէր: Հիշում եմ, երբ թերթերը գործադուլ էին անում, ինձ խնդրել էին բղավելով հայտնել նորությունները 42-րդ փողոցում, այսպիսով ես կատարում էի բոլոր այս փոքրիկ, փոքր-ինչ տարօրինակ աշխատանքները: Ես համաձայնում էի կատարել իմ մասնագիտության հետ կապված ցանկացած աշխատանք, երբ դրա կարիքը կար: Չորս ամիս անց եմ կացրել սիրողական խմբի դերասանների հետ Հարավային Դակոտայում, բեմադրել եմ երկու պիես՝ սիրողական թատերախմբի հետ:

Կատրին Սեյլակ -Հետագայում ձեր կյանքի փորձն օգնե՞ց Ձեզ Ձեր դերասանական աշխատանքում:

Դասթին Հոֆման -Անշուշտ, ես այն կարծիքին եմ, որ ինչքան ավելի շատ ենք պայքարում մեր ուզածն անելու համար, այն ավելի լավ է ստացվում: Ես համարում եմ, որ վրեժխնդրությունը, եթե համարձակվեմ այդպես արտահայտվել, հաջողության հասնելու հիմնական միջոցն է: Այդ աննշան աշխատանքներ կատարելու ընթացքում ես ունեի երկու ընկեր՝ Ռոբերտ Դյուվալ և Ջին Հեքմեն: Ամեն անգամ, երբ դերերի ընտրության էինք մասնակցում, սկզբում մեզ ունկնդրում էին, հետո ասում՝ հաջորդը, և մենք երբեք մեր դերը չէինք ստանում: Սակայն մի քանի տարի անց մենք ասացինք ինքներս մեզ. «Ես նրանց ցույց կտամ, թե ինչի եմ ընդունակ, թե ինչու նրանք պետք է ինձ աշխատանքի ընդունեն»։

Կատրին Սեյլակ -Հոլիվուդում ավելի շուտ փնտրում էին սեքս-խորհրդանիշներ, նուրբ դիմագծերով շիկահերներ, մոդելներ: Ձեր գեղեցկությունը տարբերվում է: Դուք շա՞տ էիք տառապում այդ շրջանում, երբ ձեզ ցուցակագրում էին տգեղների շարքում:

Դասթին Հոֆման -Դա հետաքրքիր է, կարծում եմ, որ այստեղ խոսում ենք երկու տարբեր բաների մասին՝ Հոլիվուդի, որը դեպի կինո ամենակարճ ճանապարհն է, և՝ թատրոնի: Հիշում եմ, թե ինչպես կարծելով, որ կինոյում ոչ մի շանս չունեմ, ես մեկնել էի Նյու-Յորք, մտածելով, որ կարիերա եմ անելու թատրոնում: Ես բացահայտեցի, որ երբ թատրոնում մենք ներկայանում էինք լսումների, մեզ անմիջապես դասակարգում էին, բաժանում ըստ կատեգորիաների. երիտասարդ ենք, թե գործող անձ ենք, գլխավոր հերոս կամ հերոսուհի ենք, կամ էլ՝ խարակտերային դերեր կատարող դերասան, իսկ սա նշանակում է, որ խարակտերային դերեր կատարողը կապուտաչյա շիկահեր չի, այլ, ինչպես կասեն, «էթնիկ» է: Եվ երբ ես սկսում էի կարիերաս, «էթնիկներին» գլխավոր դերեր չէին տալիս: Նրանք անգլո-սաքս էին, բողոքական, շիկահեր, սպիտակամորթ, որոնք, ամեն դեպքում, իրար նման էին:

Կատրին Սեյլակ -Բարեբախտաբար ժամանակները փոխվեցին: Երբ հետհայացք եք գցում ձեր կյանքին, ինչո՞վ եք ամենից շատ հպարտանում:

Դասթին Հոֆման -Լսե՛ք, ես իմ ճանաչած, իմ կողմից հարգված բոլոր մյուսների նման եմ: Վերցնենք, օրինակ, Մեգի Սմիթին, որը խաղում է «Քառյակ» ֆիլմում: Ես 75 տարեկան եմ, նա՝ 77, ու մենք համակարծիք ենք այդ հարցում: Երբ գիշերով միացնում ենք հեռուստացույցը և երբ հանկարծ հայտնվում ենք էկրանին որևէ լավ ֆիլմում, մի քանի վայրկյան դիտելուց հետո, մենք անմիջապես տեսնում ենք, թե ինչ կարելի էր անել, որը ցանկացել ենք և չենք արել, այսպիսով, ի վերջո, սա բավականին բնական է. մենք միշտ ունենք այն տպավորությունը, որ լիակատար չենք ավարտել մեր անելիքը: Ճիշտ է՝ փորձում ենք մոտենալ դրան: Ես կարծում եմ, որ եթե կա մի բան, որով հպարտանում եմ, ապա դա «Շրջանավարտն» է: Այդ դերը նախատեսված էր Ռոբերտ Ռեդֆորդի համար, այն ինձ տվեց ֆիլմի ռեժիսոր Մայք Նիքոլսը, այդպես են ասում: Հիշում եմ, ինչպես մի օր հոգնած էի և դժվարանում էի սովորել իմ խոսքերը, և նա ինձ հարցրեց, թե բանն ինչն է, արդյո՞ք էներգիայի պակաս եմ զգում: Ես ասացի. «Այո, գիտեմ, բայց ուշ եմ պառկել»: Նա ինձ ասաց. «Այո, սակայն այսօր սա այդ տեսարանը նկարահանելու միակ առիթն է, ու դա պետք է արվի, որպեսզի ֆիլմը կամ ստացվի, կամ՝ ոչ», և սրա մասին ես երբեք չեմ մոռանում: Ուստի, կարծում եմ, որ ամենից շատ հպարտանում եմ նրանով, որ ջանք չեմ խնայել հնարավորինն անելու համար:

Կատրին Սեյլակ -Այս ֆիլմը հսկայական հաջողություն ունեցավ: Վերջին հաշվով, դուք շատ արագ աստղ դարձաք: Սա պտտեցրե՞ց ձեր գլուխը: Փառքը փչացրե՞ց ձեզ:

Դասթին Հոֆման -Ես հռչակավոր լինելու հույս չունեի: Ինչպես արդեն ասացի, իմ ընկերներն էին Ռոբերտ Դյուվալը և Ջին Հեքմենը: Մեր մտքովն էլ չէր անցնում, որ նշանավոր կլինենք, մենք միայն հույս էինք տածում ապրել մեր արվեստով, ապրել կոկիկ, այն է՝ բնակարան ունենալ, միգուցե ամուսնանալ և ընտանիքին ապահովել անհրաժեշտ բաներով: Սա էր հաջողության հասնելու մեր նպատակը:

Կատրին Սեյլակ -Դուք խաղում եք «Քրամերն ընդդեմ Քրամերի» ֆիլմում (1978), որը պատմում է բաժանվող զույգի մասին: Դուք հաճախ ասում եք, որ սիրում եք ծանոթանալ այնպիսի իրավիճակների, որոնք Դուք ապրում եք կյանքում, ինչպես նաև՝ կինոյում: Այս ֆիլմում նկարահանվելու ընթացքում Դուք էլ ամուսնալուծվում էիք: Իրական և մտացածին բաների միջև եղող այս ժամանակային համապատասխանությունն արդյո՞ք օգնում էր Ձեզ:

Դասթին Հոֆման -Իրականում, նկարահանումների շրջանում իմ ծանոթներից էլ մարդ չմնաց՝ ինձ չասեր. «Պետք է, որ քեզ համար շատ ծանր լինի ապահարզանի թեմայով կինոնկարում նկարահանվելը, հատկապես այն ժամանակ, երբ իրական կյանքում ինքդ ես ամուսնալուծվում»: Ինչին ես պատասխանում էի. «Ոչ, ընդհակառակը, եթե դիտարկենք զգացմունքների տեսանկյունից, ապա սա ծայրահեղ ազատագրող է»: Դա ինձ շատ բան սովորեցրեց: Բեմն արվեստի յուրահատուկ տեսակ է, այն մի տեսակ ապօրինի զավակ է. մենք ոչ թե ստեղծում ենք, այլ՝ վերստեղծում: Ստեղծում է հեղինակը, ստեղծում է նկարիչը, ստեղծում է կոմպոզիտորը, և, հետևաբար, առավոտյան, երբ այս մարդիկ արթնանում են, ինչպիսի անձնական հանգամանքներում էլ որ հայտնվեն, նրանք կարող են դա արտահայտել, իսկ ինձ համար առաջին անգամն էր, որ ես այդ անելու հնարավորությունն ունեցա, և սա ազատագրող էր:   

Կատրին Սեյլակ -Խոսենք «Թութսիի» մասին: Դուք կին չեք, ուստի ստիպված էիք սովորել կնոջ վարվելաձևը, ժեստերը, շարժուձևը, շպարվելը: Ըստ Ձեզ, արդյո՞ք սա ձեր կարիերայի ամենանշանակալից դերն է:   

Դասթին Հոֆման -Այո-այո, իհարկե, կամ էլ պատճառն այն է, որ ես ինչ-որ բան սովորեցի, մի բան, որն առաջ չգիտեի: Բազմաթիվ տղամարդկանց ուղեղների նման, իմ ուղեղն էլ էր լցված այն գաղափարով, որ կանայք, իրենց արտաքինի պատճառով, տղամարդկանց սեռական ցանկությունը բավարարելու առարկա են: Վերջիվերջո, սիրուհի ունենալը նույնն էր, ինչ ունենալ Ֆերրարի: Դա ի ցույց դնելու առարկա էր: Կնոջ ներքին գեղեցկությունը մի բան էր, որը մենք չէինք պատկերացնում, որին չէինք նայում:

Կատրին Սեյլակ -Դուք նույնիսկ ասում էիք, որ  կնատյաց եք:

Դասթին Հոֆման -Ոչ, կնատյաց չեմ, բայց, ինչպես ասեմ, ես մեկն էի, որը կանանց չէր հասկանում: Սակայն հարցը հետաքրքիր է: Իրոք, որ եթե մենք չենք հասկանում ինչ-որ մեկին, սա, անպայմանորեն, նշանակում է, որ մենք նրանց տանել չենք կարող, որ մենք ատում ենք նրանց: Կարծում եմ, որ ես բաց չէի այս մարդկանց, այս կանանց համար, ինչ-որ առումով ես ինքս էի այդ տարբերվող կինը: Երբ ես փոքր էի, ես մի քիչ մեկուսացած էի, չէի մասնակցում խմբային խաղերին և արտադպրոցական գործունեությանը: Պարերի ժամանակ ինձ միշտ վերջինն էին ընտրում, իսկ ես ընտրում էի ամենատգեղ աղջկան: Ես մարդկային էի այն ժամանակներում: «Թութսին» ինձ սովորեցրեց, որ լավ շպարված լինելու համար շատ ու շատ ամիսներ են հարկավոր: Հիշում եմ, երբ ստուդիայում ասացի`լսե՛ք, ես չեմ ցանկանում նկարահանվել այս ֆիլմում, իսկ հետո դուրս գալ փողոց, որ ինձ նկատողներն ասեն՝ տեսեք թե ո՞վ է այդ կանացի զգեստով տղամարդը: Երբ եկավ այն պահը, որ ես վերջապես կարողացա դուրս գալ փողոց և ընկալել ինձ որպես կին՝ ես գիտակցեցի, որ տգեղ եմ: Վերջիվերջո, ճիշտ է, որ թեև այս կինն առանձնապես գեղեցիկ չէր, ես կարծում էի, որ նա հետաքրքիր է, գրավիչ, և ես ինձ ասացի, որ եթե հանդիպեի ինձ այդ կերպարով ինչ-որ կոկտեյլ երեկույթի ընթացքում, ոչ ոք ինձ այնտեղ չէր նկատի, անկասկած, հետս չէր զրուցի, և դա՛ էր կարևոր:

Կատրին Սեյլակ -Դուք այլևս Դուք չէի՞ք լինի:

Դասթին Հոֆման -Ճիշտ այդպես: Եվ ես ինքս ինձ հետ ժամադրության չէի գնա ՝ իմ արտաքինի պատճառով: Հիշում եմ, որ ասացի կնոջս՝ հիշիր այն բոլոր հետաքրքիր կանանց, որոնց հանդիպել եմ իմ կյանքում, ու որոնք իմ չնչին ուշադրությանը չեն արժանացել, որովհետև ես նրանց գնահատել եմ՝ ելնելով նրանց արտաքինից:

Կատրին Սեյլակ -Երաժշտությունը միշտ շատ կարևոր տեղ է գրավում Ձեր կյանքում: Հայտնի փաստ է, որ Դուք կարող էիք դառնալ ջազային դաշնակահար: Ինչպե՞ս եք առնչվում երաժշտության հետ Ձեր առօրյա կյանքում:

Դասթին Հոֆման -Ես շատ հուսահատված էի: Ծնողներս ուզում էին, որ ես դասական դաշնակահար դառնամ, 5 տարեկանում նրանք ինձ դաշնամուրի բաժին ընդունել տվեցին: Ես ատում էի դա, քանի որ պետք է պարապեի այն ժամանակ, երբ երեխաները խաղում էին փողոցում, իսկ ծնողներս պատկերացնում էին, որ ես պետք է Քարնեգի հոլում նվագեմ: Իսկ հետո, մի անգամ՝ 14 տարեկանում, լսեցի, թե ինչպես մի կատարող ջազ էր նվագում, և ես ասացի ինքս ինձ, որ չեմ կարող դասական երաժշտություն նվագել, այլ որ ցանկանում եմ ջազ նվագել: Ես ինձ հաշիվ եմ տալիս, որ չունեմ անհրաժեշտ երաժշտական լսողություն, այդ երաժշտական բնազդը, և հենց դա է պատճառը, որ ես չդարձա ջազային դաշնակահար: Սակայն այժմ ես դեռ այն տպավորությունն ունեմ, որ եթե Աստված ձեռքը խփեր ուսիս ու ասեր. «Այսուհետև դու կարող ես անել այն ամենն, ինչի մասին երազել ես՝ կարող ես դաշնամուրով ջազ նվագել, սակայն այլևս չես կարողանա խաղալ, կամ բեմադրել… »: Ինչ արած, ես կասեի՝ այո, համաձայն եմ, ես կուզենայի ջազային դաշնակահար լինել:

 

Թարգմանությունը ֆրանսերենից՝ Նունե Գալստյանի